Brands we love Colorescience/NuFACE/Zo Skin Health Cosmetische dermatologie Expertadvies Gezicht Gezicht Lichaam Pigmentvlekken Zon Special

Hyperpigmentatie en pigmentvlekken: de gevlekte vloek

dr. Catharina Meijer
Geschreven door dr. Catharina Meijer

Hoe behandel je dit succesvol?

Wat de oorzaak of aandoening ook is, hyperpigmentatie of pigmentvlekken is voor veel mensen een aandoening met een behoorlijk negatieve impact op hun leven. Ik krijg dagelijks de vraag van soms radeloze patiënten of hier niet iets aan te doen is. Gelukkig is het antwoord een volmondig “Ja!” In principe is zo’n beetje elke vorm van hyperpigmentatie uitstekend te behandelen. Maar dit vergt wel discipline, soms concessies en een beetje geduld. Hyperpigmentatie is namelijk ook een aandoening, die niet met een enkele behandeling of een simpele crème verdwijnt.

Het is een veel voorkomend probleem en omdat de zomerperiode voor de deur staat en nog extra pigmentverstorend werkt, wil ik in dit artikel graag uitleggen hoe ik hyperpigmentatie succesvol kan behandelen. Ook geef ik advies wat je zelf al zou kunnen doen. Maar eerst leg ik uit wat hyperpigmentatie eigenlijk is.

Wat is hyperpigmentatie?

 De letterlijke betekenis van hyperpigmentatie is “te veel pigment”. Dit is ook eigenlijk precies wat het is: doordat er plaatselijk meer pigment in de huid zit dan elders, zie je vlekken op de huid. Dit kunnen hele kleine vlekjes zijn (denk bijvoorbeeld aan sproeten) tot hele grote vlekken op de wangen en het voorhoofd, wat we in medische termen “melasma” ofwel een zwangerschapsmasker noemen. Voor de behandeling maakt het echter eigenlijk niets uit, of het kleine of grote vlekken zijn.

Schematische weergave van een gezonde huid.

Diepte van de pigmentafwijking

Wat belangrijk is voor een optimale behandeling, is te bepalen hoe diep de pigmentafwijking in de huid zit. De huid bestaat in hoofdlijnen uit twee lagen: de opperhuid (epidermis) en de lederhuid (dermis). De opperhuid vernieuwt zich continu en de lederhuid is “de fabriek” waar collageen en elastine worden gemaakt en onderhouden, waar de hydratatie van de huid wordt geregeld en waar alle “logistiek” plaatsvindt. De onderste laag cellen van de opperhuid is de laag van waaruit de opperhuid zich vernieuwt. Deze cellen, genaamd basaalcellen, delen zich steeds opnieuw en stuwen daarbij de nieuwe cellen (keratinocyten genaamd) naar buiten, naar de oppervlakte. Tussen deze basaalcellen zitten de pigmentcellen van de huid verankerd: de melanocyten.

De melanocyt produceert pigment (melanine) en verpakt dit in kleine pakketjes, genaamd melanosomen. Deze pakketjes pigment worden door de melanocyt afgegeven aan de omliggende huidcellen (keratinocyten) en reizen mee naar de oppervlakte. Dit gebeurt continu, dus een pigmentvlek is eigenlijk een soort driedimensionale pigmentkolom.

Opbouw van de huid met pigmentvlekken.

Er is sprake van hyperpigmentatie bij één of meerdere van de volgende verschijnselen: 

  • Melanocyten die te veel pigment maken,
  • Melanocyten die het geproduceerde pigment niet homogeen afgeven,
  • Basaalcellen die te langzaam delen, waardoor de vernieuwing van de opperhuid onregelmatig verloopt en er geen homogene distributie van pigment is.

De oorzaken hiervoor zijn talrijk en omvatten bijvoorbeeld:

  • Genetische aanleg
  • Natuurlijke veroudering (ouderdomsvlekken)
  • Zonbeschadiging (hieronder valt ook het toenemend aantal sproeten!)
  • Ontstekingen, al dan niet onderhuids (zogenaamde post-inflammatoire hyperpigmentatie, veel gezien bij acné)
  • Hormonale veranderingen of invloeden (puberteit, maandelijkse cyclus, zwangerschap, overgang)

SproetenIs weghalen van de bovenste laag van de pigmentkolom de oplossing?

Veel zogenaamde pigmentbehandelingen zijn gericht op het dunner maken van de opperhuid (denk aan microdermabrasie, fruit- en glycolzuurpeelingen, etc.), waarbij een stukje van de pigmentkolom wordt weggehaald. De vlek lijkt hierdoor in eerste instantie iets minder, maar komt onherroepelijk en vaak binnen enkele weken, weer volledig terug. Deze behandelingen bieden daarom geen echte verbetering.

Even terug naar de opbouw van de huid en de bepaling hoe diep het pigment zit. In een gezonde situatie wordt pigment alleen in de opperhuid afgegeven. Als het pigment van een pigmentvlek alleen in de opperhuid zit (maar dus een teveel aan pigment), dan is het een ondiepe pigmentvlek, die redelijk eenvoudig thuis te behandelen is met de juiste producten.

Als het pigment van de pigmentvlek ook in de diepere laag van de huid, de lederhuid, wordt afgegeven spreken we van een dermale pigmentafwijking. Ook deze vorm kan met de juiste producten tot stoppen worden gebracht. Hier is echter wel een beperking. Omdat de lederhuid zich niet vernieuwt zoals de opperhuid dat wél doet, zal het pigment dat er al zit niet verdwijnen. Maar gelukkig zijn ook hier uitstekende behandelvormen voor.

De wijze waarop ik hyperpigmentatie behandel

De onderliggende oorzaak van hyperpigmentatie (erfelijke aanleg, hormonale verandering, veroudering, ontstekingsprocessen, DNA schade door zon) is vaak moeilijk of soms onmogelijk te behandelen. De beste behandeling is die, die gericht is op het herstel van een gezonde huidfunctie in zijn geheel. Een gezonde huid heeft geen huidproblemen, en dus ook geen pigmentvlekken. De behandelmethode van Dr. Zein Obagi is exact daarop gericht: herstel van een gezonde huid. Het is de meest effectieve en veilige manier om hyperpigmentatie te behandelen. Bijkomend voordeel is dat je de behandeling geheel of grotendeels zelf thuis kan doen. Als je eenmaal weet hoe een cel gezond te laten functioneren, is het dat ook.

Homepage Zein Obagi Reportage

ZO Medical als basis

De basis van de behandeling doen mijn cliënten thuis met de producten van ZO Medical, ontwikkeld door Dr. Obagi. De eerste stap is het normaliseren van de vernieuwing van de opperhuid, wat begint met “Wash-Scrub-Oil control”. “Wash”, omdat diep reinigen nou eenmaal onontbeerlijk is als basis voor een gezonde huid en omdat de vervolgstappen daardoor effectiever zijn. “Scrub” om de laag dode huidcellen niet te dik te laten worden (hierin hoopt zich ook pigment op) en om de opperhuid te stimuleren zichzelf sneller te vernieuwen. En “Oil control” is een stap om de talgproductie in de huid te remmen, noodzakelijk omdat te veel talg op de huid niet alleen een barrière vormt voor corrigerende producten, maar met name omdat door een teveel aan talg chronische onderhuidse ontstekingen ontstaan, die weer kunnen leiden tot hyperpigmentatie.

Hoog geconcentreerde retinol

Daarna zijn er een paar stappen, waarin met behulp van hoog geconcentreerde retinol de vernieuwingssnelheid van de huid verder wordt verbeterd en ook de afgifte en verspreiding van het pigment in de huid homogener wordt. Ook wordt hierdoor de celfunctie van de pigmentcellen (melanocyten) weer genormaliseerd en dus verbeterd. Deze stappen worden voor elke cliënt op maat door mij voorgeschreven, en zullen per cliënt iets verschillen. Tot slot natuurlijk altijd een hele goede zonbeschermer uit de Oclipse-serie van dr. Obagi. De zon is immers een van de grootste boosdoeners en veroorzakers van hyperpigmentatie.

Maatwerk behandelprotocol voor ochtend en avond

Deze set van producten wordt met het behandelprotocol meegegeven en wordt door de cliënt thuis gebruikt (ochtend en avond). Na enkele weken zijn de eerste resultaten vaak al zichtbaar. Discipline is hierbij overigens wel enorm belangrijk. Mijn team en ik begeleiden de cliënt daarom intensief, zodat het resultaat optimaal wordt. Het resultaat van deze (thuis)behandeling is een egaal gekleurde opperhuid.

ZO Medical Protocol

Leestip: BeautyJournaal’s Corine onderging een melasmabehandeling bij Catharina Meijer. Klik hier voor een verslag van haar intake en eerste ervaringen met de producten. Of klik hier om haar resultaten na een half jaar te lezen.

ZO Medical Controlled Depth Blue Peel

Eventueel dieper liggend pigment, niet in de opperhuid, maar in de lederhuid, zal niet vanzelf verdwijnen. Om ook dit pigment te verwijderen, wordt 6 tot 12 weken na aanvang van het gebruik van de producten ook een ZO Medical Controlled Depth Blue Peel uitgevoerd. Zoals in mijn vorige artikel is te lezen, kan deze peeling veilig en volledig gecontroleerd tot diep in de lederhuid komen en zo het daar nog aanwezige pigment verwijderen. Als er sprake is van slechts weinig en lokaal dermaal pigment, kan bij mensen met een blanke huid soms ook voor een geschikte laser- of IPL-behandeling worden gekozen.

Tijdens_Controlled_Depth_Blue_PeelZodra de huid is hersteld van de peeling, is qua pigment het eindresultaat bereikt. Een extra voordeel is dat deze Controlled Depth Blue Peel een behoorlijke verstrakking en versteviging (dus huidverjonging) van de huid geeft.

Houd de huid gezond en de cellen onder controle!

Nadat de pigmentvlekken verdwenen zijn en de huidtoon mooi egaal is geworden, is helaas de oorspronkelijke oorzaak van het ontstaan van de pigmentvlekken niet verdwenen. Ongeacht de behandelwijze zullen mensen, die gevoelig zijn voor het “maken” van pigmentvlekken, zich dit moeten realiseren. Blijvend gebruik van de producten voorkómt dat de celfunctie van de huid weer terug valt, waardoor na enkele maanden opnieuw pigmentvlekken zullen verschijnen. Het is dus heel belangrijk om met de juiste producten van ZO Medical de huid gezond te houden. Bij hyperpigmentatie is met name een goed functioneren van de melanocyten en de basaalcellen belangrijk.

Het onder controle houden van de cellen gebeurt middels een onderhoudsprotocol; een iets minder krachtige versie van het protocol, dat tijdens de eerste periode is gebruikt. Ook dit is maatwerk voor elke cliënt en ook hier blijven we de cliënt begeleiden, zodat het behaalde resultaat ook behouden blijft. Op deze manier kan iemand die gevoelig is voor hyperpigmentatie zonder pigmentvlekken door het leven. Levenslang.

Tot slot… Voorkomen is beter dan genezen

Wat kan je doen om hyperpigmentatie te voorkomen?

Vermijd directe blootstelling aan de zon. Met name tussen 12.00u en 14.00u als de zon op het hoogste punt aan de hemel staat en UV het krachtigst is. Ga je toch tijdens de hoge zon naar buiten, draag dan bij voorkeur een pet of hoed of blijf zo veel mogelijk in de schaduw. Hoe verleidelijk ook, ga tijdens een vakantie naar de zon niet in de zon liggen bakken! Wist je trouwens dat mensen die altijd zongebruind zijn veel sneller verouderen door een snelle verslechtering van de veerkracht en stevigheid van de huid? Doorgaans worden deze mensen daardoor vaak ouder geschat dan mensen van dezelfde leeftijd zonder die zongebruinde tint.

UVA-UVB-HEVGebruik elke dag een zonbeschermer met niet alleen UVA- en UVB-bescherming, maar ook HEV-bescherming. HEV staat hierbij voor High Energy Visible Light, ofwel hoogenergetisch zichtbaar licht. Uit recente onderzoeken blijkt dat de helft van de zonbeschadiging waarvan werd verondersteld, dat deze door UVA wordt veroorzaakt, in werkelijkheid wordt veroorzaakt door het zichtbare licht met de kleuren violet en blauw. Deze kleuren vormen het deel van zichtbaar zonlicht waar het meeste energie in zit. Ik adviseer om die reden altijd de Oclipse-zonbeschermers van ZO Skin Health, omdat dat een van de zeldzame producten is, die de huid beschermt tegen dit gehele UV-spectrum.

Breng de zonbeschermer regelmatig opnieuw aan. Geen enkele zonbeschermer beschermt effectief langer dan 2 uur! Er zijn hele handige minerale zonbeschermers in poedervorm in handige “self dispensing”-kwasten, die ook over je make-up heen gedragen kunnen worden. Bijvoorbeeld de Sunforgettable Brushes van Colorescience.

Staar je niet blind op de SPF factor. Een SPF tussen 30 en 50 is voor het gelaat uitstekend en biedt voldoende bescherming, mits regelmatig aangebracht. Maak niet de fout om te denken dat een hoge SPF langer beschermd dan 2 uur! En weet dat een voldoende hoge SPF factor weinig zegt over de mate waarin je ook beschermt bent tegen schadelijke UVA en HEV!

Catharina MeijerWie is Catharina Meijer?

Dr. Catharina Meijer is eigenaar van DermaClinic, met klinieken in Groningen en Zwolle en diverse behandellocaties in heel Nederland.

Voorzitter Nederlandse Vereniging voor Cosmetische Geneeskunde

Tevens is zij voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Cosmetische Geneeskunde. In deze rol maakt zij zich reeds jarenlang sterk voor kwaliteitsverbetering binnen de cosmetische geneeskunde en professionalisering van de beroepsgroep van cosmetisch artsen.

 

Over deze schrijver

dr. Catharina Meijer

dr. Catharina Meijer

Dr. Catharina Meijer is cosmetisch arts. Zij behaalde haar arts-diploma in 1992 aan het UMCG en promoveerde in 2000 op het gebied van chirurgie. Ze gelooft ook sterk in huidverbeterende behandelingen naast injectables. Daartoe werkt ze met de producten van ZO Skin Health en ZO Medical en is ze opleider voor dit merk. Ze is tevens voorzitter van de NVCG, de beroepsvereniging voor cosmetisch artsen.

2 reacties

  • Beste Sofia, wat ontzettend naar om te horen allemaal. Zou je ons foto’s kunnen sturen van de pigmentvlekken dan kunnen we de artsen uit ons team ernaar laten kijken. En krijg je ook goede make-up adviezen, om de teint te egaliseren? Dat kan ook erg mooi zijn namelijk. Je mag je foto’s sturen naar info@beautyjournaal.nl, we zullen er zorgvuldig mee om gaan en jou persoonlijk mailen met de adviezen. Heel veel sterkte, Monique, BeautyJournaal

  • Dag Dr Catharina
    mijn naam is sofia ik heb jaren last van pigment vlekken op mijn gezicht ik heb 8 keren laten belichten en nu ook in behandeling bin Dr Meinardi ik heb van hem een gel met vitamine a gekregen om elke avond aan te brenegen
    Ik erger me heel erg aan mijn vlekken dat ik soms echt zit te huilen en ik ga da laatse mnd niet meer naar buiten ik kan het niet accepteren dat het zo erg is ik maak ook geen foto’s meer
    Ik had een keer laten laseren en dat was ergerr geworden en ook voor deze had ik laten behandelen bij cosmetic totaal voor een mela peeling en het werd ook erger
    Ik wil graag van u weten of u mij kunt helpen
    ik ben 50 jaar oud
    en woon in denhaag
    groetjes
    sofia

Reageren

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.