De Franse professor dermatologie,Thierry Passeron bracht een groot deel van zijn wetenschappelijke leven door met pigmentcellen, maar juist daardoor ging hij steeds minder geloven in eenvoudige antwoorden over zon, huid en bescherming.
Read the English version here.
Fast read:
- Zonnebescherming gaat volgens professor Thierry Passeron over veel meer dan alleen SPF.
- Zijn onderzoek laat zien dat ook UVA en zichtbaar licht een rol spelen bij pigmentproblemen zoals melasma.
- Niet iedere huid heeft daarom hetzelfde zonadvies nodig.
- Huidskleur, leeftijd, medicijnen en leefomgeving kunnen allemaal verschil maken.
- Passeron pleit voor veel persoonlijkere en echt maatwerk zonbescherming, in plaats van één standaardadvies voor iedereen.
Ik werd verliefd op een cel
Ik zeg weleens dat ik verliefd ben geworden op de melanocyt. Dat klinkt misschien wat overdreven voor een wetenschapper, maar na tientallen jaren vind ik die ene pigmentcel nog altijd fascinerend. Hoe verder je haar bestudeert, hoe groter de wereld eromheen wordt. Je begint bij pigment en eindigt bij licht, genetica, bloedvaten, fibroblasten, huidveroudering en ontsteking. Maar ook bij de manier waarop mensen zich gedurende de evolutie aan hun omgeving hebben aangepast.
Misschien heeft juist dat mijn manier van denken veranderd. Aan het begin van je loopbaan zoek je naar antwoorden. Later ontdek je vooral hoeveel voorwaarden er aan een goed antwoord vastzitten. Dat zie ik nergens duidelijker dan bij zonbescherming.
De focus op SPF is achterhaald
Mijn generatie artsen en onderzoekers groeide op met een betrekkelijk overzichtelijk model. UVB verbrandt de huid en veroorzaakt schade. Daarom beschermen we ons met een zonneproduct, de SPF vertelt hoe sterk die bescherming tegen UVB is. Het was begrijpelijke en bruikbare communicatie.
Alleen bleef de wetenschap niet stilstaan. We leerden veel meer over UVA, en over langgolvig UVA. We zagen welke rol die straling speelt bij pigmentproblemen en huidveroudering. Later kwam daar zichtbaar licht bij. Ondertussen bleven consumenten vooral naar dat ene bekende getal op de verpakking kijken: SPF.
Ik begrijp ook wel waarom. SPF is eenvoudig. UVA uitleggen is ingewikkelder, goede UVA-bescherming formuleren is technisch ook moeilijker, en zodra je ook zichtbaar licht, huidtype en individuele gevoeligheid toevoegt, wordt het verhaal nog ingewikkelder. De huid trekt echt zich niets aan van onze behoefte aan eenvoudige communicatie.
Toen mijn patiënten alles goed deden
Een van de momenten waarop ik dat zelf sterk merkte, kwam uit mijn spreekkamer. Ik behandelde als dermatoloog vrouwen met melasma. Ik wist dat UVA belangrijk was en schreef hen daarom een goede bescherming tegen zowel UVA als UVB voor. Sommige van die patiënten waren buitengewoon gedisciplineerd. Ze gebruikten hun zonnebescherming zoals ik het hun had uitgelegd. En toch gebeurde ieder voorjaar opnieuw hetzelfde: hun melasma werd donkerder.
“We hebben zonbescherming gereduceerd tot SPF, terwijl verschillende soorten licht verschillende effecten hebben én niet iedere huid daar hetzelfde op reageert.”
Wat is de ontbrekende schakel?
Je kunt als arts blijven denken dat patiënten iets verkeerd hebben gedaan. Misschien hebben ze te weinig gesmeerd, misschien zijn ze langer buiten geweest dan ze zeggen. Het is het standaard verhaal. Maar als je hetzelfde patroon vaak genoeg ziet, moet je jezelf op een gegeven moment de vraag durven stellen: wat mis ik zelf? Als arts, als wetenschapper?
Read the English version here.
De impact van zichtbaar licht – voorbij de UV-straling
Die vraag bracht ons bij zichtbaar licht. We ontdekten dat melanocyten lichtgevoelige receptoren bezitten. Een daarvan is opsin-3. Via die receptor kunnen pigmentcellen reageren op blauw-violet licht en wordt een signaalroute geactiveerd die de melanogenese stimuleert. Deze op gang gebrachte pigmentatie kan bovendien langer aanhouden.
De huid kan licht waarnemen
Weet je dat de huid, biologisch gesproken, licht kan waarnemen? En daarmee werd ook iets begrijpelijk wat ik bij mijn patiënten al jaren zag. Je kunt een uitstekende UVA- en UVB-bescherming dragen en tijdens een zomerse lunch buiten nog steeds voldoende zichtbaar licht ontvangen om bij een daarvoor gevoelige huid pigmentatie te stimuleren.
Bijna onmiddellijk ontstond vervolgens de angst voor het blauwe licht van telefoons en computers. Dat is weer een mooi voorbeeld van wat er gebeurt wanneer één wetenschappelijke bevinding een eigen leven gaat leiden. Voor de huid is de intensiteit van beeldschermen veel te gering in vergelijking met buitenlicht. Volgens onze metingen gaat het om een ordegrootte van honderden malen minder.
Blauw licht van je mobiele telefoon
Voor mij hoort ook dát bij wetenschap. We moeten niet alleen aantonen waar een effect bestaat, maar ook zeggen waar een populair geworden angst niet terecht is.
Dezelfde zon, een andere huid
Mijn onderzoek heeft me daardoor steeds teruggebracht naar dezelfde vraag: waarom doen we eigenlijk alsof er één ideale bescherming voor iedereen bestaat?
Voordat je iemand kunt adviseren, zou je eerst moeten weten wat je probeert te voorkomen. Zonnebrand? Actinische schade? Pigmentatie? Melasma? Huidveroudering? Een fotodermatose? Het risico dat bij die persoon relevant is, bepaalt mede waartegen je wilt beschermen.
Met alleen een spf50 kom je er niet
Vervolgens moet je weten wie er voor je staat. Een lichte huid heeft weinig natuurlijke bescherming tegen UVB. Een zeer donkere huid heeft daarvan aanzienlijk meer, maar dat wil niet zeggen dat zij tegen iedere vorm van licht beter beschermd is. Bij zichtbaar licht kunnen meer gepigmenteerde huidtypen juist gemakkelijker langdurige hyperpigmentatie ontwikkelen. Voor UVA liggen de verschillen weer anders.
Read the English version here.
De impact van geneesmiddelen
Ook geneesmiddelen kunnen het advies veranderen. Veel fotosensibiliserende reacties worden juist door UVA opgewekt. Alleen tegen iemand zeggen dat hij een “hoge SPF” moet gebruiken, kom je er niet.
Het gaat niet alleen om je ‘zichtbare’ huidskleur
En zelfs zichtbare huidskleur is maar een deel van het verhaal. Pigmentatie is een ongelooflijk complex genetisch proces. Honderden genen zijn betrokken bij de regulering ervan. Mensen zijn bovendien gedurende duizenden jaren gemigreerd en populaties hebben zich vermengd. Wat je aan de buitenkant ziet, vertelt niet automatisch alles over de biologische achtergrond van een persoon.
Dat is geen argument om van ieder zonneadvies een genetisch onderzoek te maken. Het is wel een argument om voorzichtig te zijn met het idee dat iedereen biologisch hetzelfde reageert. We willen geneeskunde steeds persoonlijker maken, maar bij fotoprotectie spreken we nog verrassend vaak in versimpelde universele regels.
Wetenschap wordt preciezer, marketing steeds simpeler
Daar zit ook een frustratie die in de loop van mijn carrière groter is geworden. Ik werk niet alleen in een academisch laboratorium en ziekenhuis; ik heb ook jarenlang als wetenschappelijk consultant met de cosmetica-industrie gewerkt. Daar werken uitstekende onderzoekers. De industrie kan technisch zeer geavanceerde dingen doen.
Het probleem ontstaat soms pas wanneer die kennis naar een product en vervolgens naar een marketingboodschap moet worden vertaald. De onderzoeker zegt: biologisch gezien moeten we hier rekening mee houden. En dan hoor je: ja, maar de markt wil iets anders.
Ik begrijp dat natuurlijk. Een product moet bruikbaar zijn, begrijpelijk zijn en verkocht worden. Je kunt niet iedere consument een college fotobiologie geven voordat zij een product kan kopen. Maar er is een punt waarop vereenvoudigen iets anders wordt dan begrijpelijk maken, en dat verdwijnt de kennis uit het zicht.
Optelsom met andere schadelijke factoren
We weten inmiddels dat de huid niet alleen reageert op zonlicht. Ook luchtvervuiling, roken, voeding en slaap hebben invloed. En die factoren kunnen elkaar versterken. Zo kan UVA in combinatie met luchtvervuiling meer schade veroorzaken dan elk van beide afzonderlijk.
Dat is wat mij fascineert én waar ik ongeduldig van word: onze kennis van de huid wordt steeds dynamischer, wetenschappelijk kan er steeds meer, maar in productontwikkeling wordt het klein gehouden, en de communicatie blijft statisch.
Read the English version here.
Ik wil weten wie er voor mij staat
Daarom denk ik dat de volgende grote ontwikkeling in fotoprotectie niet simpelweg SPF 100 zal zijn.Ik verwacht veel meer van personalisering.
We hebben inmiddels sensoren, slimme horloges en apps. Steden meten luchtverontreiniging. We kennen de locatie van een gebruiker, het seizoen en allerlei omgevingsfactoren. We kunnen informatie toevoegen over huidtype, medicatie, leeftijd en uiteindelijk misschien genetische achtergrond.
Wie ontwikkelt de app?
Waarom zouden we die gegevens niet samenbrengen? Mijn ideale systeem zou niet alleen vertellen hoe hoog de UV-index vandaag is, maar proberen te bepalen wat déze persoon, op déze plaats en met dít doel nodig heeft. De ideale app hiervoor moet nog ontwikkeld worden.
Dankzij kunstmatige intelligentie kunnen we enorme hoeveelheden informatie combineren. De ironie is dat veel van de kennis die daarvoor nodig is al bestaat. We weten al veel. Maar we passen het nog te weinig toe in de praktijk.
Na al die jaren ben ik daardoor anders naar mijn eigen vak gaan kijken. Ik vraag niet meer als eerste: wat is de beste zonnebescherming? Ik wil eerst weten voor wie zij bedoeld is. Waartegen we willen beschermen. Welke omstandigheden er zijn. Welke huid ik voor me heb. Ik ben meer vragen gaan stellen. Dat is wat voor mij vooruitgang betekent. Hoe meer we weten, hoe minder reden er is om te doen alsof iedereen hetzelfde nodig heeft.
Read the English version here.
Wie is Thierry Passeron?
Na zijn medische opleiding specialiseerde Thierry Passeron zich in dermatologie bij professor Jean-Paul Ortonne in het Universitair Ziekenhuis van Nice. Hij werkte een jaar in Dakar en deed vervolgens fundamenteel onderzoek in Nice.
Van 2005 tot 2007 werkte hij in het laboratorium van Vincent J. Hearing bij het National Cancer Institute van de Amerikaanse NIH in Bethesda, waar hij onderzoek deed naar melanocyten en melanoom.
Hij behaalde zijn PhD in 2008 en is sinds 2010 hoogleraar dermatologie. Momenteel is hij hoofd van de afdeling dermatologie van het CHU Nice en leidt hij een onderzoeksteam binnen het C3M/INSERM; pigmentstoornissen, melanocyten en melanoom behoren tot zijn belangrijkste onderzoeksgebieden. Hij is ontwikkelaar van de SunLution skinrange, waarover ik je in dit artikel meer vertel.
- Heb je de beautywereld een bijzonder verhaal te vertellen? Meld je aan voor onze serie VOICES. Via info@beautyjournaal.nl
- Meld je aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief, zo blijf je altijd op de hoogte (en check of de bevestingsmail niet in je spambox komt;-).
- Volg ons via Instagram.
