Oestrogeen mag in Europa niet in cosmetica zitten. Toch krijgen vrouwen het advies om vaginale oestrogeen crème ook op hun gezicht te smeren. Hoe zit dat? Ik vroeg het regulatory specialist Iris Puijk van de Nederlandse Cosmetica Vereniging.
Fast read
- Oestrogenen zijn verboden in cosmetica die in Europa op de markt wordt gebracht.
- Toch wordt vaginale oestrogeen crème online steeds vaker als anti-agingtip genoemd.
- Topisch oestrogeen kan interessante effecten op de huid hebben.
- Mayo Clinic stelt dat de veiligheid van vaginale oestrogeenproducten op het gezicht niet is vastgesteld.
- BeautyJournaal vraagt de IGJ hoe zij tegen dit off-label gebruik aankijkt.
Ik schreef er in april 2024 al over: vrouwen die oestrogeen crème op hun gezicht smeren. Ik zag het in Facebookgroepen, op Instagram en in de Amerikaanse menopauzewereld. Inmiddels hoor ik het ook dichter bij huis. Tijdens een Nederlands webinar werd verteld dat een laaggedoseerde vaginale oestrogeen crème ook prima op het gezicht gebruikt kon worden.
Dat bleef bij me hangen. Want terwijl hormonen steeds meer als mogelijke anti-aging ingrediënt worden gezien, gelden voor cosmetica in Europa juist strenge regels rond hormonale activiteit. Het is de wereld op z’n kop.
Ik belde Iris Puijk, regulatory specialist bij de Nederlandse Cosmetica Vereniging.
Oestrogeen mag niet in cosmetica
De basis is helder: oestrogenen staan in bijlage II van de Europese Cosmeticaverordening. Ze mogen dus niet als ingrediënt in cosmetica worden gebruikt.
Daarmee moet ik meteen iets uit mijn artikel uit 2024 corrigeren. Ik schreef toen dat estriol niet verboden was in Europese cosmetica. Dat klopt niet. Estriol ís een oestrogeen, net als estradiol en estron.
Dat betekent overigens niet dat iedere stof met een oestrogeenachtige activiteit verboden is. Iris noemt genisteïne en daidzeïne, isoflavonen uit onder meer soja. Die zijn vanwege hun mogelijke hormonale activiteit uitgebreid beoordeeld en mogen alleen in zeer lage concentraties worden toegepast: maximaal 0,007% genisteïne en 0,02% daidzeïne.
Dat onderscheid is belangrijk. Er wordt gekeken naar de stof, de dosis en de blootstelling. Maar echt oestrogeen in een cosmeticum? Nee, dat mag niet.
Waarom oestrogeen voor de huid interessant is
Dat vrouwen nieuwsgierig zijn naar oestrogeen voor hun huid is niet vreemd. De huid reageert sterk op hormonale veranderingen rond de menopauze. Collageen, elasticiteit, hydratatie, talgproductie en wondgenezing veranderen mee.
Een recente publicatie van Mayo Clinic-dermatoloog Ashley Wentworth in Menopause beschrijft dat collageen na de menopauze gemiddeld ongeveer 2,1% per jaar afneemt. Ook de elasticiteit neemt af. Er zijn bovendien aanwijzingen dat topisch oestrogeen gunstige effecten kan hebben op collageen, hydratatie en huidstructuur.
Het idee dat oestrogeen iets voor een ouder wordende huid kan doen, is dus biologisch helemaal niet gek. De vraag is alleen: welk product, in welke dosering, voor welke huid en hoe lang?
lees ook
Een vaginaal product wordt ineens gezichtscrème
Daar zit voor Iris het probleem, en voor mij ook. Een vaginale oestrogeen crème is ontwikkeld en beoordeeld voor vaginaal gebruik. Dat veiligheidsdossier zegt niet automatisch iets over dagelijks en langdurig gebruik op de gezichtshuid. ‘Zolang dat langdurige gebruik niet onderzocht is, zou ik het niet adviseren,’ zegt Iris.
Een wetenschapsartikel legt het nog eens haarfijn uit
Ook in de Mayo-publicatie trekt Wentworth dezelfde grens. Ze schrijft expliciet dat de veiligheid van vaginale oestrogeenpreparaten die off-label op het gezicht worden gebruikt niet is vastgesteld. Ze noemt daarnaast mogelijke extra totale oestrogeenblootstelling wanneer een vrouw het middel zowel vaginaal als op haar gezicht gebruikt. Dat is eigenlijk het antwoord op de vraag die ik in 2024 al stelde: weten we genoeg over langdurig gebruik op het gezicht? Vooralsnog niet.
Dat betekent niet automatisch dat het gevaarlijk is. Het betekent wel dat veiligheid voor deze specifieke toepassing niet is aangetoond. Snap je het verschil in risico-beoordeling?
En dan is er Amerika
In Amerika wordt nog een andere route gekozen. Het bedrijf Alloy verkoopt M4 Face Cream Rx, een receptplichtige gezichtscrème met 0,3% estriol. Dat is dus geen cosmeticum, maar een hormonaal product dat via een arts wordt voorgeschreven en specifiek voor het gezicht wordt aangeboden.
Dat verschil is essentieel. Een speciaal voor de gezichtshuid ontwikkelde estriolcrème is iets anders dan een vaginaal geneesmiddel dat vervolgens ook op de wangen wordt gesmeerd.
Tegelijk laat het prachtig zien hoe verschillend de werelden zijn. In Europa mag oestrogeen niet in cosmetica. In Amerika wordt estriol via een medisch voorschrijfmodel juist als anti-agingbehandeling voor het gezicht aangeboden. Wat zijn het toch slimmerds, om het verdienmodel breder te (kunnen) trekken.
Voor consumenten die hun informatie internationaal via social media krijgen, loopt dat gemakkelijk door elkaar, en is het verwarrend. Amerikaanse social mediaberichten zijn zo dominant op het Internet, dat je al snel denkt dat wat daar mag, hier ook mag. Nee dus, andere wetgeving! Ook reclame maken voor geneesmiddelen mag hier niet, en in Amerika wel.
Beauty schuift richting geneeskunde
Iris geeft aan dat ze het lastig vindt te zien dat mensen cosmetische doelen hebben en daar medische producten voor gebruiken, zegt ze. We kennen dat natuurlijk al van tretinoïne.
Maar zodra beauty richting geneesmiddelen schuift, verandert ook de afweging. Een geneesmiddel wordt beoordeeld op werkzaamheid én risico in relatie tot een medisch doel, een aandoening die we als ziekte beschouwen. Een cosmeticum moet veilig zijn bij normaal en redelijkerwijs te verwachten gebruik, voor gezonde mensen.
Daarom worden stoffen in cosmetica, met mogelijke hormonale activiteit tot op zeer lage concentraties al beoordeeld. Omwille van de veiligheid. En ondertussen wordt een echt
hormonaal geneesmiddel online als beautyhack doorgegeven, zonder stil te staan bij mogelijke gezondheidsrisico’s. Het is een groot contrast.
lees ook
Wat zegt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd?
Hoe kijkt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd naar artsen of andere (medische) deskundigen die vrouwen adviseren een vaginale oestrogeencrème ook op de gezichtshuid te gebruiken voor huidverjonging? Ik heb dat advies zelf namelijk tijdens een webinar gehoord en zie het regelmatig terug in online overgangsgroepen.
De inspectie benadrukt aan mij in een e-mail dat off-label voorschrijven alleen in uitzonderingssituaties is toegestaan en altijd, dus ook altijd, een individuele medische afweging vraagt. ‘Met regelmaat voorschrijven’ hoort daar nadrukkelijk niet bij.
Nog opvallender is wat de IGJ zegt over webinars en sociale media. Wordt een receptplichtig oestrogeenpreparaat in het openbaar aangeprezen voor huidverjonging, dan kan dat worden gezien als publieksreclame. En reclame voor receptgeneesmiddelen én voor niet-geregistreerde toepassingen (off-label dus) is verboden.
Weet je hoeveel prachtige stoffen en cosmeticaproducten er voor handen zijn om jouw (peri)menopauzale huid in topconditie te houden? Lees dit artikel nog maar eens, en doe je voordeel ermee. Het kan echt anders.
Meld je aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief, zo blijf je altijd op de hoogte (en check of de bevestingsmail niet in je spambox komt;-). Volg ons via Instagram.
PS: Beauty vraagt vandaag om visie, niet alleen om productkennis. Vanuit mijn 30+ jaar ervaring in de beautyjournalistiek en als uitgever van BeautyJournaal help ik teams trends, ingrediënten, regelgeving en consumentengedrag strategisch te duiden. Zoek je voor jouw team een inspirerende workshop? Ik geef hem! Mail me via info@beautyjournaal.nl
