Deze week is Fillercheck.nl gelanceerd. Ter promotie trekt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd tijdens studentenintroducties langs verschillende steden met een mobiele nep-kliniek. Jongeren worden gelokt met een flash sale en “1+1 gratis botox”. Wie plaatsneemt, krijgt geen injectie, maar uitleg over prijzen, risico’s, behandelaren en rode vlaggen.
Ludiek, slim en precies op de plek waar je jonge mensen bereikt.
In your face, bam!
Zo’n actie blijft vermoedelijk beter hangen dan een overheidsfolder met tien pagina’s kleine lettertjes. De Fillercheck kan mensen helpen om op tijd te stoppen, vragen te stellen en nog eens na te denken.
Volgens de communicatiedirecteur van de IGJ op haar LinkedIn account zijn inmiddels 2.200 gesprekken met de jonge studenten gevoerd. De check is bovendien samen met jongvolwassenen ontwikkeld. De inspectie praat dus niet alleen over deze groep, maar ook met hen.
De actie laat zien hoe een onbevoegde of onvoldoende deskundige aanbieder met een professionele uitstraling, aantrekkelijke prijs en slimme marketing toch vertrouwen kan wekken. Daarmee doet de campagne precies wat goede publieksvoorlichting moet doen.
Toch schuurt er iets.
Ernstige cijfers vragen om nuance
De IGJ ontving in 2025 175 meldingen over botox- en fillerbehandelingen. Dat is vijf keer zoveel als het gemiddelde van 35 meldingen per jaar tot en met 2024. Bij 117 meldingen gaf de melder aan, of bleek uit onderzoek, dat iemand zonder de vereiste bevoegdheid had behandeld.
In 14 procent van de meldingen werd schade of een complicatie genoemd, waaronder ernstige zwellingen, pijn, ontstekingen en hangende oogleden. Bij het complicatiespreekuur van het Erasmus MC meldden zich in 2025 naar schatting 350 tot 400 nieuwe patiënten. Het merendeel had klachten na botox of fillers.
Dat zijn ernstige signalen. Het betekent alleen niet dat injectables in één jaar vijf keer zo gevaarlijk zijn geworden. Een melding is geen complicatiepercentage.
Ook de markt groeit snel. Tussen 2019 en 2022 nam het aantal fillerbehandelingen met 81 procent toe. Het aantal botoxbehandelingen groeide met 120 procent. Meer behandelingen kunnen tot meer meldingen leiden, ook wanneer het risico per afzonderlijke behandeling gelijk blijft. Een betere bekendheid van het meldpunt en minder schaamte kunnen eveneens een rol spelen.
Zonder een actuele noemer weten we niet of het risico per behandeling is gestegen.
Jongeren onvoldoende kritisch?
De krant het AD koos voor de kop: “Jongeren niet kritisch genoeg.” Dat vind ik te gemakkelijk.
De vraag naar injectables ontstaat niet vanzelf. Klinieken adverteren op Instagram en TikTok, werken met influencers en tonen eindeloze voor-en-nafoto’s. Zones, milliliters en behandelcombinaties worden als overzichtelijke producten verkocht. Een afspraak is soms met een paar klikken geboekt.
Complicaties, medische noodsituaties en moeizame herstelzorg passen minder goed in een gelikte reel.
Uit onderzoek onder 470 Instagramgebruikers van 18 tot 25 jaar blijkt bovendien hoe sterk normalisering werkt. De deelnemers dachten dat ongeveer 30 procent van de Nederlandse volwassenen al eens een cosmetische ingreep had ondergaan. Het werkelijke percentage lag ten tijde van het onderzoek rond de 3 procent.
Als jongeren voortdurend met injectables worden geconfronteerd, is het weinig verrassend dat zij die steeds gewoner gaan vinden.
De IGJ ziet het probleem
De IGJ weet dat botox en fillers medische ingrepen zijn. In het uitgebreide dossier roept de inspectie aanbieders op om dat expliciet aan cliënten te vertellen. Klinieken moeten duidelijk maken wie behandelt, welke kwalificaties deze persoon heeft, welke arts eindverantwoordelijk is en hoe de complicatiezorg is geregeld. Ook moet er volgens de IGJ altijd een arts aanwezig zijn wanneer fillers of botox worden geïnjecteerd.
Beleidsmakers krijgen eveneens aanbevelingen. De IGJ vraagt om onderzoek naar opleidingen, betere regulering en een steviger aanpak van onbevoegde aanbieders en misleidende promotie op sociale media.
De verantwoordelijkheid wordt dus niet uitsluitend bij de consument gelegd.
Maar op de publieke Fillercheck zelf ligt de nadruk vooral op wat de consument moet vragen, beoordelen en controleren. En juist daar wordt het ingewikkeld.
Wie mag werkelijk injecteren?
De Rijksoverheid schrijft op haar consumentenwebsite dat botox en fillers alleen door een bekwame arts mogen worden ingespoten.
De Fillercheck vertelt dat de daadwerkelijke behandelaar ook iemand zonder BIG-registratie kan zijn, wanneer die persoon in opdracht van een arts werkt. Op een andere IGJ-pagina staat de aanvullende voorwaarde dat die arts fysiek aanwezig moet zijn en verantwoordelijk blijft.
De Wet BIG kent zo’n opdrachtconstructie. Het probleem is dat de verschillende consumentenpagina’s haar niet op dezelfde manier uitleggen. En aanvullend: verpleegkundig specialisten en physician assistants mogen soms ook zelfstandig injecteren, zonder dat een arts opdracht geeft of aanwezig is. In het BIG-register kun je hun beroep en specialisme controleren, maar niet of zij voldoende kennis en ervaring hebben met cosmetische injectables. Ook dat moet de consument dus zelf zien te achterhalen.
En hoe controleert diezelfde consument de opleiding en ervaring van een niet-BIG-geregistreerde persoon die mogelijk de injectie uitvoert? Daarvoor biedt de Fillercheck geen openbaar controlemiddel.
Als de officiële uitleg al meerdere pagina’s nodig heeft, hoe moet een (bij wijze van spreken) negentienjarige dan in enkele minuten vaststellen of alles medisch goed is georganiseerd? Het is ronduit verwarrend en onbegrijpelijk dat niemand hier een klap met de hamer opgeeft. Duidelijkheid voor de consument!
lees ook
Een BIG-nummer bewijst niet alles
Ook bij een arts is een BIG-registratie geen garantie voor specifieke ervaring met fillers. Het register laat zien dat iemand bevoegd is de titel arts te voeren. Het vertelt niet hoeveel injectiebehandelingen iemand heeft uitgevoerd, hoe goed diegene de gezichtsanatomie beheerst of hoe snel een vaatocclusie wordt herkend en behandeld. Bevoegdheid en bekwaamheid zijn verschillende zaken.
Het profiel cosmetisch arts KNMG biedt een aanvullende waarborg, omdat deze arts een erkende vervolgopleiding in de cosmetische geneeskunde heeft gevolgd. Ook dermatologen, plastisch chirurgen en andere relevante medisch specialisten kunnen over de benodigde kennis en ervaring beschikken. Maar ook dat moet de consument allemaal maar weten.
Vertrouwen is niet naïef
Een professioneel ingerichte kliniek, een behandelstoel en een witte jas wekken vertrouwen. Dat is geen bewijs van deskundigheid, maar het is evenmin vreemd dat mensen zulke signalen serieus nemen.
De IGJ erkent zelf dat een professionele uitstraling, positieve beoordelingen en een aantrekkelijke prijs geen garantie zijn voor medisch verantwoorde zorg. Precies daarom kunnen we het probleem niet reduceren tot jongeren die onvoldoende vragen stellen.
Het gaat ook over een markt waarin medische zorg als toegankelijk beautyproduct wordt verkocht en waarin bevoegdheid en verantwoordelijkheid voor buitenstaanders niet altijd zichtbaar zijn.
Voorlichting vervangt geen toezicht
De IGJ noemt de Fillercheck een verkeersdrempel. Dat is een goede vergelijking. De check kan mensen laten vertragen en voorkomt mogelijk impulsieve beslissingen. Een verkeersdrempel haalt onbevoegde bestuurders alleen niet van de weg.
De IGJ schrijft dat het toezicht sterk afhankelijk is van meldingen en dat niet iedere melding afzonderlijk kan worden onderzocht. Dat verklaart waarom publieksvoorlichting nodig is. Tegelijkertijd maakt het zichtbaar hoe moeilijk het kennelijk is om onbevoegde aanbieders tijdig op te sporen en aan te pakken.
Natuurlijk heeft de consument een verantwoordelijkheid. Wie fillers of botox overweegt, moet nadenken over de ingreep, vragen stellen en zich niet laten opjagen door een aanbieding. Maar de keuze voor een behandeling en de veiligheid van die behandeling zijn twee verschillende verantwoordelijkheden.
De keuze is aan de consument. De medische deskundigheid, uitvoering en complicatiezorg liggen bij de behandelaar, de verantwoordelijke arts en de kliniek. De overheid moet zorgen voor heldere regels, begrijpelijke informatie en effectief toezicht.
De Fillercheck is nuttig. Dat consumenten zo’n ingewikkelde controle nodig hebben om te achterhalen of medische zorg veilig is georganiseerd, blijft het werkelijke probleem.
De Fillercheck is ontwikkeld door de IGJ in samenwerking met Tranzo – Tilburg University en consumentenplatform wiemooiwilzijn.nl. Jongvolwassenen hebben meegedacht over de opzet en uitwerking.
Zoek je een gekwalificeerde arts voor injectables? Bekijk de database Cosmetisch arts KNMG.
Formele bevoegdheid en praktische bekwaamheid zijn twee verschillende zaken. De Fillercheck lijkt wat mij betreft een noodkreet vanwege belabberde wetgeving.
Heb je vragen? Mail me gewoon, via dit contactformulier.
