‘Niets bereid je zo goed voor op het genieten van een mooi parfum als een pure, maar rijk samengestelde maaltijd. Als je eet dan gebruik je al je zintuigen. Je zet ze open, het verdiept het gevoel dat je kunt ervaren,’vertelt parfumeur Jean-Claude Ellena, werkzaam bij het überchique  lederwarenhuis Hermès. ‘Ik zeg het ook weleens tegen mensen: slow food & slow parfum liggen dicht bij elkaar. Maak er een feest van voor je zintuigen.’

Een aangename herinnering

De inmiddels 62-jarige Ellena behoort tot de top van parfumeurs in de wereld. In zijn ruim veertigjarige carrière heeft hij een aantal betekenisvolle geuren voor zijn rekening genomen, waaronder de klassiekers First voor Van Cleef & Arpels en Eau Parfumée au thé vert voor Bvlgari. Bij Hermès blijven zijn parfums Terre d’Hermès  voor hem en Kelly Calèche voor haar (met de subtiele geur van het boterzachte Hermès leer van de beroemde tassen) grote kassuccessen. Ellena weet zichzelf keer op keer weer opnieuw uit te vinden. Perfumista’s over de hele wereld roemen zijn vermogen om minimalistische parfums te ontwikkelen die in al hun eenvoud toch heel rijk zijn en een prachtig sillage achterlaten. Een geurspoor, dat als een van de meest magische facetten van parfum ook het moeilijkst is om te verwezenlijken voor een parfumeur. ‘Een parfum moet aanwezig zijn, maar dat mag niet op een agressieve manier, the noisy way, zoals ik dat noem,’ legt Ellena me uit. ‘Het gaat om een magisch facet. Als iemand de ruimte verlaten heeft, moet het aura van haar of zijn parfum nog aanwezig kunnen zijn. Als een aangename herinnering.’

‘Een goed parfum is als een vacuüm in de tijd vol heerlijke momenten’

De kracht van het detail

Voor Jean Claude Ellena heeft het creëren en het beleven van parfum alles met subtiliteit te maken. Hoe sterker een parfum is, hoe minder je de details zal kunnen ruiken. Voor hem is zijn vak net zo ingewikkeld en ambachtelijk als dat van een goede kok, een uitstekende muzikant of een begenadigd schrijver. Het samenspel van akkoorden is wat telt. ‘Je moet mensen ook de ruimte geven om in dat palet van akkoorden te kunnen duiken. Zodat ze het emotioneel maar ook intellectueel kunnen beleven. De emotie is heel primair, het zijn de gevoelens die automatisch opborrelen en daarbij wellicht ook herinneringen. Maar een goed parfum beleef je ook verstandelijk. Je leert geurmoleculen erkennen; een Tuberroos ruikt anders dan een Meiroos, en je leert de handtekening van een parfumeur herkennen. Ik herinner me dat ik de parfumwinkel Frederic Malle in Parijs bezocht, waar ook parfums die ik onder mijn eigen naam creëerde verkocht worden. Ik vroeg de verkoopster of haar klanten een Ellena-parfum herkennen. ze zei: ‘Ja, en weet je waarom? Mensen houden van jouw stijl. Ze gebruiken ook vaak je andere parfums, zonder overigens altijd te weten dat het van jou is.’ Ik vond dit bijzonder om te horen. Voor mij is dit de ultieme intelligente benadering van parfum. Men herkent je stijl, ze begrijpen het ook. Deze consumenten zijn al getraind, ze hebben geleerd te ruiken.’

Het geurverhaal

Verhalen en parfums zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Voor de gebruiker wordt een parfum steeds waardevoller door herinneringen, voor een parfumeur begint de ontwikkeling van een geur met een verhaal. Met het zeer succesvolle mannenparfum Terre d’Hermès begon Ellena blanco, hij had alleen een naam. Hij zat in een groen veld in Ierland (het geboorteland van zijn vrouw) en schilderde. ‘Ik zag een stok uit de aarde steken en filosofeerde dat hier een mens geweest moest zijn die dat erin gestoken had. Het was cederhout, het werd de basis van dit mannenparfum’.  De prachtige eaux de toilette uit de beroemende tuinenserie Les Jardins hadden al een vastomlijnd verhaal waarbij karakteristieke composities ter plekke werden gecreëerd. Zo werd de vijg als typisch mediterrane noot het hart van Les Jardins du Mediterranée en gember de frisse, kruidige noot uit het Indiase Kerala voor Les Jardins après la Mousson. Het vrouwenparfum Kelly Calèche werd wereldberoemd door de subtiel gevangen noot van het Hermès-leer. Een geurnoot die overigens nu zeer populair is in vrouwenparfums in het algemeen. Dat had de minimalistische neus haarfijn aangevoeld toen hij zijn creatie in 2007 introduceerde.

Het past bij de tijdgeest om ambachtelijk gemaakte parfums en hun neuzen weer in de schijnwerpers te zetten. Vele klassieke huizen laten daarom hun beroemde parfums van weleer ook een comeback beleven. Als tegenantwoord op de hausse aan celebrity-parfums die de afgelopen jaren de markt overspoelden. Jean-Claude Ellena beschouwt deze marketingtrend met fascinatie maar zegt openhartig: ‘Wie echt goed is in zijn vak, hoeft zijn klassiekers niet opnieuw onder de aandacht te brengen. Die blijven altijd op het netvlies van de parfumliefhebber staan. De ware kenner weet zijn of haar weg te vinden, en geniet. Heel langzaam. Een goed parfum is als een opera, je ontdekt er telkens iets nieuws in. Een vacuüm in de tijd vol heerlijke momenten.’

• Bekijk ook onze parfumfilm met de schoongewassen geuren van 2010
• Lees wat wij van Ellena’s nieuwste parfum Voyage d’Hermes vinden